आज्ञा खबर

बर्दिवास

महोत्तरीको बर्दिवास आइतबार बिहानैदेखि असाधारण धार्मिक ऊर्जा र भक्तिमय वातावरणले भरिएको थियो। सामान्य दिनझैँ देखिने बजार, सडक र चौतारीहरू यस दिन भजन, कीर्तन, जयघोष र श्रद्धालुहरूको उपस्थितिले उत्सवस्थलमा परिणत भएका थिए। शहरको मुटु हुँदै अघि बढिरहेको भगवान जगन्नाथको भव्य रथले बर्दिवासलाई केवल धार्मिक रंगमा मात्रै होइन, सामुदायिक उत्साह र सांस्कृतिक एकताको भावनाले पनि रंगायो।

हिन्दु धार्मिक संस्था स्कुन बर्दिवासको आयोजनामा सम्पन्न भगवान जगन्नाथको भव्य तथा दिव्य रथयात्राले बर्दिवास नगर क्षेत्रलाई दिनभर धार्मिक उल्लासले भरिपूर्ण बनाएको हो। धार्मिक आस्था, सांस्कृतिक पहिचान र सामुदायिक सहभागिताको अद्भुत संगम बनेको यो रथयात्रा बर्दिवासमै पहिलोपटक यति ठूलो र व्यवस्थित स्वरूपमा आयोजना गरिएको भन्दै स्थानीयवासीले विशेष उत्साह व्यक्त गरेका छन्।

श्रद्धा, उत्साह र नेतृत्वको संयुक्त सुरुवात

रथयात्राको उद्घाटन महोत्तरी क्षेत्र नम्बर–१ का प्रतिनिधिसभा सदस्य प्रमोद कुमार महतो, बर्दिवास नगरपालिकाका नगरप्रमुख प्रह्लाद कुमार क्षेत्री तथा वडा नम्बर–१४ का अध्यक्ष विजय कुमार महतोले संयुक्त रूपमा रथ तानेर गरेका थिए। उद्घाटनको क्षण विशेष भावनात्मक देखिन्थ्यो—एकातर्फ धार्मिक श्रद्धाले ओतप्रोत भक्तजन, अर्कोतर्फ स्थानीय नेतृत्व स्वयं रथ तानेर सहभागी हुँदा उपस्थित जनसमुदायमा थप उत्साह देखिएको थियो।

नगरप्रमुख स्वयं रथको डोरी समातेर सहभागी बनेपछि यस कार्यक्रमलाई केवल धार्मिक अनुष्ठान नभई सामाजिक र सांस्कृतिक महत्वको उत्सवका रूपमा हेरिएको अनुभव गर्न सकिन्थ्यो। आयोजक पक्षले पनि यो रथयात्रा धार्मिक सहिष्णुता, सांस्कृतिक संरक्षण तथा सामाजिक एकताको सन्देश दिने उद्देश्यले आयोजना गरिएको जनाएको छ।

बर्दिवासका सडकमा गुड्यो आस्थाको रथ

स्कुन बर्दिवासका अनुसार रथमा भगवान श्री श्री जगन्नाथ बाबा, बलदेव बाबा तथा सुभद्रा महारानी विराजमान थिए। विशेष धार्मिक प्रतीकका रूपमा निर्माण गरिएको रथ १५ फिट अग्लो, १० फिट चौडाइ तथा करिब ३० फिट लम्बाइको रहेको थियो। रथसँग जोडिएको करिब २ सय फिट लामो डोरी श्रद्धालुहरूको सामूहिक सहभागिताको केन्द्र बनेको थियो।

डोरी तान्दै अघि बढिरहेका वृद्धदेखि युवा, महिला, बालबालिका र विभिन्न समुदायका श्रद्धालुहरूको दृश्यले बर्दिवासको सडकलाई एक धार्मिक पर्वस्थलको रूप दिएको थियो। कतै मादलको तालमा भक्तिगीत गुञ्जिरहेका थिए, कतै “जय जगन्नाथ” का नाराले वातावरण गुञ्जायमान थियो। श्रद्धालुहरू नाचगान गर्दै, भजन गाउँदै र हात जोडेर रथलाई स्वागत गर्दै अघि बढिरहेका देखिन्थे।

सामूहिक रूपमा रथ तान्ने परम्परालाई हिन्दु धार्मिक विश्वासमा केवल धार्मिक अभ्यास मात्र होइन, समानता, सहकार्य र सामाजिक एकताको प्रतीकका रूपमा पनि व्याख्या गरिन्छ। यही कारण रथयात्राले मानिसहरूलाई जात, वर्ग, आर्थिक अवस्था वा सामाजिक विभाजनभन्दा माथि उठेर एउटै श्रद्धा र विश्वासमा जोड्ने माध्यमको काम गरेको अनुभूति स्थानीयले गरेका छन्।

धार्मिक मार्गमा बदलिएको नगरको दैनिकी

बर्दिवास–१४ स्थित स्कुन आश्रम प्राङ्गणबाट सुरु भएको रथयात्रा गौतम होटल हुँदै बर्दिवास–१ स्थित राधाकृष्ण मन्दिर, देउराली माध्यमिक विद्यालय, बर्दिवास चोक, सिन्धुली रोड, जनता बहुमुखी क्याम्पस तथा औरही रोड पार गर्दै पुनः स्कुन आश्रममै पुगेर सम्पन्न भएको थियो।

यात्रा मार्गभर श्रद्धालुहरूको उल्लेख्य उपस्थिति थियो। कतिपय स्थानीयले आफ्ना घरअगाडि उभिएर रथलाई नमन गरे, कतिपयले फूल वर्षा गरे भने कतिपयले सडक किनारमै दीप, प्रसाद र पूजा सामग्रीसहित धार्मिक स्वागत जनाएका थिए। सामान्यतया सवारी चाप र व्यापारिक गतिविधिले व्यस्त रहने बजार क्षेत्र यस दिन भक्ति, संगीत र धार्मिक उल्लासको केन्द्रमा रूपान्तरण भएको देखिन्थ्यो।

उडिसाबाट बर्दिवाससम्म : आस्थाको ऐतिहासिक सम्बन्ध

स्कुन बर्दिवास आश्रमका अनुसार भगवान जगन्नाथजीको रथयात्रा विशेषगरी भारतको उडिसा राज्यमा अत्यन्त महत्वका साथ आयोजना हुँदै आएको धार्मिक परम्परा हो। हिन्दु धर्मावलम्बीहरूका लागि यो केवल एउटा पर्व नभई भगवान स्वयं भक्तजनमाझ पुग्ने विशेष अवसरको रूपमा लिइन्छ।

तर सबै श्रद्धालुहरू आर्थिक, भौगोलिक वा अन्य कारणले उडिसा पुग्न नसक्ने भएकाले बर्दिवासमै रथयात्राको धार्मिक अनुभूति दिलाउने, यसको ऐतिहासिक तथा आध्यात्मिक महत्वबारे जानकारी गराउने र स्थानीयस्तरमै धार्मिक चेतना विस्तार गर्ने उद्देश्यले कार्यक्रम आयोजना गरिएको आयोजकको भनाइ छ।

धार्मिक मान्यता अनुसार भगवान जगन्नाथ स्वयं रथमा विराजमान भई भक्तजनमाझ पुग्दा धार्मिक ऊर्जा, सकारात्मक सोच तथा आध्यात्मिक चेतनाको प्रसार हुने विश्वास गरिन्छ। यही आस्थाले प्रेरित भएर हजारौँ श्रद्धालु सामूहिक रूपमा रथ तान्न सहभागी भएको देखिन्थ्यो।

सीमापार सहभागिताले बढायो महत्व

आयोजकका अनुसार रथयात्रामा नेपालका विभिन्न जिल्लाका साथै छिमेकी मुलुक भारतबाट समेत श्रद्धालु भक्तजन सहभागी भएका थिए। यसले कार्यक्रमलाई स्थानीय धार्मिक गतिविधिभन्दा फराकिलो सांस्कृतिक स्वरूप दिएको देखिन्छ।

स्थानीयवासीहरूका अनुसार यस्ता गतिविधिले बर्दिवासलाई धार्मिक पर्यटनको सम्भावनायुक्त गन्तव्यका रूपमा चिनाउन सहयोग पुग्न सक्छ। पछिल्ला वर्षहरूमा धार्मिक, सांस्कृतिक तथा सामुदायिक कार्यक्रमहरू विस्तार भइरहेका बेला जगन्नाथ रथयात्राले बर्दिवासलाई नयाँ धार्मिक पहिचान दिन सक्ने अपेक्षा गरिएको छ।

केवल उत्सव होइन, सामुदायिक सम्बन्धको पुनर्जागरण

धार्मिक कार्यक्रमहरूलाई कतिपयले केवल पूजा–पाठ वा संस्कारसँग जोडेर हेर्ने गर्छन्। तर बर्दिवासमा सम्पन्न यो रथयात्राले सामाजिक सम्बन्ध, सामुदायिक सहभागिता र सांस्कृतिक निरन्तरताको पक्षलाई पनि बलियो बनाएको अनुभूति धेरैमा देखिन्थ्यो।

एउटै डोरीमा सयौँ हात जोडिनु, एउटै जयघोषमा हजारौँ आवाज मिसिनु र एउटै विश्वासमा समुदाय एकत्रित हुनु आफैंमा सामाजिक समरसताको सशक्त संकेत हो। त्यसैले बर्दिवासमै पहिलोपटक यति भव्य स्वरूपमा सम्पन्न भएको भगवान जगन्नाथ रथयात्राले केवल धार्मिक चेतना अभिवृद्धि मात्रै नगरी समुदायबीच आपसी सम्बन्ध सुदृढ बनाउने आधारसमेत तयार गरेको विश्वास गरिएको छ।

बर्दिवासको सडकमा गुडेको त्यो रथ केवल काठ, डोरी र सजावटले बनेको संरचना मात्र थिएन—त्यो आस्था, विश्वास, संस्कृति र सामूहिक एकताको चलायमान प्रतीक बनेर नगरवासीको स्मृतिमा बस्ने एउटा ऐतिहासिक दिनको साक्षी पनि बन्यो।