आज्ञा खबर

बर्दिवास

महोत्तरीको बर्दिबास अहिले आर्थिक गतिविधिको महत्वपूर्ण केन्द्रका रूपमा विकास भइरहेको छ । पूर्व–पश्चिम राजमार्ग र मधेश प्रदेशको रणनीतिक अवस्थितिका कारण व्यापार, सेवा, होटल, पर्यटन तथा साना उद्योगको विस्तारसँगै यहाँको बजार निरन्तर फैलिँदै गएको छ । तर पछिल्लो समय आर्थिक मन्दी, घट्दो कारोबार, बढ्दो सञ्चालन खर्च र अव्यवस्थित बजार व्यवस्थापनका कारण यहाँका स्थानीय व्यवसायीहरूले गम्भीर चुनौतीको सामना गरिरहेका छन् ।

यिनै समस्यालाई संस्थागत रूपमा उठाउँदै बर्दिबास क्षेत्रका विभिन्न व्यवसायी संघ–संस्थाहरूले संयुक्त रूपमा नगरपालिका समक्ष मागपत्र पेश गरेका छन् । बर्दिबास उद्योग वाणिज्य संघ का अध्यक्ष दीपक बहादुर कार्कीको नेतृत्वमा होटल तथा पर्यटन व्यवसायी संघ, फर्निचर तथा फर्निसिङ व्यवसायी संघ, नेपाल सुनचाँदी व्यवसायी संघ, नेपाल मोबाइल संघ, नाई संघ, मदिरा व्यवसायी संघ, छपाई तथा स्टुडियो व्यवसायी संघ लगायतका संस्थाले नगरपालिकामा बिहीबार संयुक्त रूपमा ज्ञापनपत्र बुझाएका हुन् । उनिहरुले नगरपालिकाका प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत राममणि अधिकारी मार्फत बुझाइएको उक्त ज्ञापनपत्रले स्थानीय बजारको वास्तविक अवस्था उजागर गरेको छ ।

आर्थिक मन्दीको मारमा स्थानीय बजार

पछिल्ला केही वर्षदेखि राष्ट्रिय अर्थतन्त्रमा देखिएको सुस्तताले स्थानीय बजारलाई प्रत्यक्ष असर गरिरहेको व्यवसायीहरूको भनाइ छ । व्यापारिक कारोबार घट्दै गएको, बैंकको ब्याजदरको चाप बढेको, घरभाडा तथा श्रमिक खर्च महँगिएको र दैनिक सञ्चालन खर्च अस्वाभाविक रूपमा बढेकाले धेरै व्यवसाय धरासायी हुने अवस्थामा पुगेको उनीहरूको गुनासो छ ।

बर्दिबास जस्तो उदाउँदो व्यापारिक केन्द्रमा पनि पसलहरू खाली हुन थालेका, ऋण तिर्न कठिनाइ बढेको र साना व्यवसायी पलायनको अवस्थामा पुगेको संकेत देखिन थालेको व्यवसायीहरू बताउँछन् । उनीहरूको माग केवल कर छुटको विषय मात्र होइन, व्यवसायलाई जोगाउने वातावरण निर्माणसँग जोडिएको देखिन्छ ।

कर प्रणाली व्यवहारिक बनाउने माग

ज्ञापनपत्रको मुख्य चासोमध्ये एक स्थानीय कर तथा शुल्क प्रणाली पनि हो । व्यवसायीहरूले व्यवसाय कर, सेवा शुल्क, विज्ञापन कर, दर्ता तथा नविकरण शुल्क, सरसफाइ शुल्क लगायतका शीर्षकमा राहत तथा सहुलियत माग गरेका छन् ।

उनीहरूको भनाइमा अहिलेको कर प्रणाली व्यवहारिक नभई बोझिलो हुँदै गएको छ । विशेषगरी साना तथा नयाँ व्यवसायीहरू करको दबाबले टिक्न नसक्ने अवस्थामा पुगेका छन् । दोहोरो कर प्रणाली अन्त्य गर्नुपर्ने, कर तिर्ने प्रक्रिया डिजिटल र सहज बनाउनुपर्ने तथा नवप्रवेशी व्यवसायलाई विशेष सहुलियत दिनुपर्ने मागले स्थानीय तहको कर नीतिमाथि पुनर्विचार आवश्यक रहेको संकेत गर्छ ।

बजार व्यवस्थापन र ट्राफिक चुनौती

बर्दिबासको मुख्य बजार क्षेत्रमा पार्किङ अभाव, अव्यवस्थित ट्राफिक र सडक अतिक्रमण अहिले प्रमुख समस्या बनेका छन् । व्यवसायीहरूले व्यवस्थित पार्किङ स्थल निर्माण, ट्राफिक व्यवस्थापनलाई व्यवसायमैत्री बनाउने तथा फुटपाथ अतिक्रमण नियन्त्रण गर्नुपर्ने माग उठाएका छन् ।

व्यवस्थित बजारको अभावले ग्राहक र व्यवसायी दुवैलाई समस्या परेको उनीहरूको भनाइ छ । बजार क्षेत्रमा सीसीटिभी जडान, सुरक्षा व्यवस्थापन तथा रात्रीकालीन गस्ती बढाउनुपर्ने मागले व्यवसायिक सुरक्षाप्रतिको चिन्ता पनि स्पष्ट देखाउँछ ।

सफा र हरित बजारको आवश्यकता

बर्दिबासको तीव्र शहरीकरणसँगै फोहोर व्यवस्थापन र वातावरणीय समस्या पनि बढ्दै गएको छ । व्यवसायीहरूले नियमित फोहोर संकलन, प्लास्टिकजन्य प्रदूषण नियन्त्रण तथा नगरलाई हरित र सफा बनाउने अभियान सञ्चालन गर्न माग गरेका छन् ।

ढल तथा पानी निकासको दीर्घकालीन समाधान नहुँदा वर्षायाममा बजार क्षेत्र डुबानमा पर्ने समस्या दोहोरिने गरेको उनीहरूको भनाइ छ । यसले व्यापार मात्र होइन, सार्वजनिक स्वास्थ्यलाई समेत असर गरिरहेको व्यवसायीहरूको तर्क छ ।

पूर्वाधार विकासको माग

सडक मर्मत, कालोपत्रे, सडक बत्ती, सार्वजनिक शौचालय र वर्षायामको डुबान नियन्त्रण जस्ता विषय पनि ज्ञापनपत्रका प्राथमिक मुद्दा बनेका छन् । व्यवसायीहरूले व्यापारिक केन्द्रको विकास केवल निजी लगानीले सम्भव नहुने भन्दै आधारभूत पूर्वाधारमा नगरपालिका गम्भीर बन्नुपर्ने बताएका छन् ।

विशेषगरी बजार क्षेत्रमा रातिको समयमा पर्याप्त सडक बत्ती नहुँदा सुरक्षा जोखिम बढेको र ग्राहक आवागमनमा असर परेको उनीहरूको भनाइ छ ।

उद्योग, पर्यटन र लगानीमैत्री वातावरण

ज्ञापनपत्र केवल समस्याको सूची मात्र होइन, सम्भावनाको खाका पनि हो । व्यवसायीहरूले स्थानीय उत्पादन प्रवद्र्धन, घरेलु तथा साना उद्योगलाई प्रोत्साहन, युवा उद्यमशीलता कार्यक्रम तथा लगानीमैत्री वातावरण निर्माणको माग गरेका छन् ।

त्यसैगरी बर्दिबासलाई व्यापारिक तथा पर्यटन केन्द्रका रूपमा विकास गर्न मेला–महोत्सव, व्यापार प्रदर्शनी तथा सांस्कृतिक कार्यक्रम सञ्चालन गर्नुपर्ने सुझाव पनि दिइएको छ । होटल तथा पर्यटन व्यवसायलाई सहजीकरण गर्दै स्थानीय कला, संस्कृति र उत्पादनको प्रचारप्रसार गर्न सके बर्दिबास क्षेत्रीय आर्थिक केन्द्र बन्न सक्ने विश्वास व्यवसायीहरूको छ ।

डिजिटल बजारतर्फको संकेत

समयसँगै व्यवसायिक स्वरूप पनि बदलिँदै गएको छ । त्यसैले व्यवसायीहरूले अनलाइन व्यवसाय दर्ता तथा नविकरण, डिजिटल भुक्तानी प्रणाली प्रवद्र्धन, प्रविधिमैत्री तालिम तथा “स्मार्ट बजार” अवधारणाको विकास गर्नुपर्ने विषयलाई पनि जोड दिएका छन् ।

डिजिटल सेवा विस्तारले कर प्रणाली पारदर्शी बनाउने, सेवाग्राहीको समय बचत गर्ने र आधुनिक व्यापारिक संस्कृतिको विकास गर्ने अपेक्षा व्यवसायीहरूको छ ।

सहकार्यको प्रस्ताव

ज्ञापनपत्रको सबैभन्दा सकारात्मक पक्ष भनेको नगरपालिका र व्यवसायीबीच सहकार्यको प्रस्ताव हो । व्यवसायीहरूले “समृद्ध बर्दिबास, सुरक्षित व्यवसाय र व्यवस्थित बजार” अभियान सञ्चालन गर्दै दीर्घकालीन बजार गुरुयोजना निर्माण गर्न आग्रह गरेका छन् ।

उनीहरूले व्यवसायी बीमा तथा राहत कोष स्थापना, विपद् तथा आगलागीमा क्षतिपूर्ति सहयोग तथा नियमित समन्वय बैठकमार्फत समस्या समाधानको संयन्त्र निर्माण गर्नुपर्ने आवश्यकता पनि औंल्याएका छन् ।

स्थानीय अर्थतन्त्रको आधार व्यवसाय

कुनै पनि नगरको आर्थिक गतिविधि, रोजगारी सिर्जना र राजस्व वृद्धिको प्रमुख आधार स्थानीय व्यवसाय नै हो । बर्दिबासका व्यवसायीहरूले उठाएका मुद्दाहरू केवल निजी स्वार्थका विषय होइनन्, समग्र स्थानीय अर्थतन्त्रसँग जोडिएका सवाल हुन् ।

यदि स्थानीय सरकार र व्यवसायीबीच सहकार्य, विश्वास र दीर्घकालीन योजना निर्माण हुन सके बर्दिबास केवल व्यापारिक केन्द्र मात्र होइन, व्यवस्थित, सुरक्षित र आधुनिक नगरका रूपमा स्थापित हुन सक्ने सम्भावना बलियो देखिन्छ । अहिलेको ज्ञापनपत्र त्यसै दिशामा उठाइएको सामूहिक आवाजका रूपमा लिन सकिन्छ ।