आज्ञा खबर
बर्दिवास
महोत्तरीको बर्दिवास नगरपालिकाले ऊर्जा रूपान्तरणको दिशामा चालेको पछिल्लो कदम केवल एउटा वितरण कार्यक्रम नभई यो स्थानीय जीवनशैलीमै परिवर्तन ल्याउने अभियानको सुरुआत जस्तै देखिन्छ। परम्परागत रूपमा दाउरा, कोइला र एलपी ग्यासमा निर्भर बर्दिवास नगरको भान्सालाई विद्युतीय प्रविधितर्फ मोड्ने प्रयासले यहाँका नागरिकको दैनिक जीवन, स्वास्थ्य र वातावरणसँग प्रत्यक्ष सम्बन्ध जोडेको छ।
भान्साबाट सुरु भएको रूपान्तरण
वडा नम्बर १ बाट सुरु गरिएको विद्युतीय चुलो वितरण कार्यक्रमलाई निरन्तरता दिँदै नगरपालिकाले बिहीबार वडा नम्बर २ र १४ का १ सय ३७ घरधुरीलाई २ हजार वाट क्षमताका इन्डक्सन चुलो हस्तान्तरण गरेको छ। वडा कार्यालयमै आयोजित विशेष कार्यक्रममा चुलो वितरण गरिँदा स्थानीयवासीमा उत्साह देखिन्थ्यो जस्का कारण यो केवल उपकरण मात्रै नभई नयाँ जीवनशैलीको प्रवेशद्वार जस्तै देखिन्थ्यो
बर्दिवासका गाउँघरका भान्सामा वर्षौंदेखि चल्दै आएको धुवाँयुक्त चुलो र ग्यासको अनिश्चित आपूर्तिबाट आजित भएका स्थानीयका लागि विद्युत् आधारित खाना पकाउने माध्यम एउटा सहज विकल्प बन्दै गएको छ। यसले समय बचत, श्रम घटाउने र स्वास्थ्य जोखिम कम गर्ने अपेक्षा गरिएको छ।
सहकार्यको नयाँ मोडेल
यस कार्यक्रमको अर्को उल्लेखनीय पक्ष यसको बहु–साझेदारी लगानी मोडेल हो। नगरपालिकाको १९.०९ प्रतिशत, हरित जलवायु कोषको १० प्रतिशत, वैकल्पिक ऊर्जा प्रवर्द्धन केन्द्रको ४७.९७ प्रतिशत र उपभोक्ताको २२.९४ प्रतिशत योगदानमा कार्यक्रम कार्यान्वयन गरिएको छ।
यो साझेदारीले स्थानीय सरकार, अन्तर्राष्ट्रिय स्रोत र नागरिकबीचको सहकार्यले मात्रै दिगो विकासका कार्यक्रम प्रभावकारी बन्न सक्छन्। जस्ले ऊर्जा जस्तो आधारभूत आवश्यकतालाई सामूहिक जिम्मेवारीका रूपमा लिने सोच स्पष्ट देखिन्छ।
समावेशिताको सन्देश
नगरप्रमुख प्रह्लाद कुमार क्षेत्रीको पहलमा अघि बढाइएको यो कार्यक्रम प्रविधि हस्तान्तरणभन्दा धेरै परको विषय बनेको छ। पहिलो चरणमै दलित समुदाय, फरक क्षमता भएका व्यक्ति र एकल महिलालाई प्राथमिकता दिइनु सामाजिक न्यायतर्फको सशक्त संकेत समेत हो।
ऊर्जा पहुँचमा समानता कायम नगरी विकासको कुरा अधुरो हुने सन्देश यस कार्यक्रमले दिएको छ। जब सबै वर्ग र समुदायले समान रूपमा आधुनिक ऊर्जाको पहुँच पाउँछन्, तब मात्रै वास्तविक रूपान्तरण सम्भव हुन्छ।
ग्यास संकटदेखि दीगो विकल्पसम्म
कार्यक्रमलाई सम्बोधन गर्दै नगरप्रमुख क्षेत्रीले पछिल्लो अन्तर्राष्ट्रिय परिस्थितिका कारण एलपी ग्यास आपूर्तिमा देखिएको अस्थिरताप्रति चिन्ता व्यक्त गरे। उनका अनुसार अब परम्परागत इन्धनमा निर्भर रहिरहनु दीर्घकालीन समाधान होइन।
“विद्युत् जस्तो स्वच्छ र दीगो ऊर्जालाई दैनिक जीवनसँग जोड्ने समय आइसकेको छ,” उनले भने। उनका तर्कमा वातावरण संरक्षणसँगै आर्थिक बचत पनि जोडिएको छ—विद्युतीय चुलोले दीर्घकालमा घरपरिवारको खर्च घटाउने सम्भावना बोकेको छ।
स्थानीयको अनुभव: राहत र आशा
चुलो प्राप्त गरेपछि स्थानीयवासीमा देखिएको खुसीले कार्यक्रमको प्रभावलाई अझ स्पष्ट बनाउँछ। ग्यास अभावको चिन्ता कम हुने, दाउरा संकलनको झन्झट घट्ने र खाना पकाउने प्रक्रिया छिटो तथा सुरक्षित हुने अनुभव उनीहरूले साझा गरेका छन्।
विशेषगरी ग्रामीण महिलाहरूका लागि यो परिवर्तन महत्वपूर्ण छ—धुवाँरहित भान्सा, कम श्रम र बढी समयको उपलब्धताले उनीहरूको दैनिक जीवनमा सकारात्मक प्रभाव पार्ने अपेक्षा गरिएको छ।
दीर्घकालीन दृष्टि
बर्दिवास नगरपालिकाले यस कार्यक्रमलाई एकपटकको अभियानमा सीमित नराखी दीर्घकालीन योजनासँग जोडेको छ। आगामी दिनमा सबै वडामा विद्युतीय चुलो, सुधारिएको चुलो र घरायसी बायोग्यास वितरण गर्ने लक्ष्य राखिएको छ।
यसले दाउरा तथा एलपी ग्यासको प्रयोग घटाउँदै वातावरणीय प्रदूषण न्यूनीकरणमा योगदान पुर्याउने विश्वास गरिएको छ। साथै, ऊर्जा आत्मनिर्भरता तर्फको यात्रामा स्थानीय तहको सक्रियता कति प्रभावकारी हुन सक्छ भन्ने उदाहरण पनि प्रस्तुत गरेको छ।
सानो सुरुवात, ठूलो सम्भावना
बर्दिवास नगरपालिकाको यो प्रयासले देखाएको छ—परिवर्तन सधैं ठूला परियोजनाबाट मात्र सुरु हुँदैन। कहिलेकाहीँ एउटा भान्साबाट सुरु भएको सानो पहलले समाजको सोच र व्यवहार दुवै परिवर्तन गर्न सक्छ।
यदि यस्ता कार्यक्रमहरू निरन्तरता र विस्तारका साथ अघि बढाइए, भने बर्दिवासको यो अभ्यास देशव्यापी रूपमा स्वच्छ ऊर्जातर्फको अभियानका लागि प्रेरणादायी मोडेल बन्न सक्ने सम्भावना प्रबल देखिन्छ।
