आज्ञा खबर
बर्दिवास
महोत्तरीको बर्दिवास नगरपालिका ले ग्रामीण महिलालाई आत्मनिर्भर बनाउने लक्ष्यसहित थालेको पशुपालन अभियान अहिले व्यवहारमै देखिन थालेको छ। बिहीबार बर्दिवास–१ को सनिगाछी टोलमा देखिएको दृश्य केवल बाख्रा वितरणको औपचारिक कार्यक्रम मात्र थिएन, त्यो त गाउँका महिलाहरूको जीवनमा आर्थिक स्वतन्त्रताको नयाँ ढोका खोल्ने एउटा अर्थपूर्ण सुरुवात थियो।
महिलाको हातमा सम्भावनाको डोरी
“सयपत्री महिला पशुपालन कृषक समूह” का २४ जना सदस्यहरूलाई प्रति कृषक २ वटाका दरले जम्मा ४८ वटा उन्नत जातका बाख्रा वितरण गरिँदा उनीहरूको अनुहारमा देखिएको उत्साहले कार्यक्रमको वास्तविक अर्थ झल्काइरहेको थियो। प्रत्येक बाख्राको मूल्य १० हजार रुपैयाँ राखिएको छ भने सोही बराबरको जीवन बीमा समेत नगरपालिकाले गरिदिएको छ।
यो व्यवस्था केवल राहत होइन, जोखिम व्यवस्थापनसहितको योजनाबद्ध लगानी हो। ग्रामीण क्षेत्रमा पशुपालन गर्दा रोग, दुर्घटना वा अन्य कारणले हुने क्षतिलाई न्यून गर्ने उद्देश्यले गरिएको बीमा व्यवस्थाले कृषकलाई ढुक्क भएर काम गर्न प्रेरित गर्ने देखिन्छ।
सेवा, सुरक्षा र सीप—तीन आधार
कार्यक्रमको अर्को महत्वपूर्ण पक्ष भनेको निरन्तर प्राविधिक सहयोग हो। पशुमा लगाइने विभिन्न खोपदेखि लिएर बिरामी परेमा औषधि उपचारसम्मको व्यवस्था नगरपालिकाले निःशुल्क गर्ने जनाएको छ।
यसले स्पष्ट संकेत गर्छ—यो कार्यक्रम केवल “वितरण” मा सीमित छैन, बरु दीर्घकालीन उत्पादन र आम्दानी सुनिश्चित गर्ने रणनीतिसहित अघि बढाइएको छ।
उत्पादन वृद्धिको आधार: उन्नत बोका
समूहलाई ४७ हजार रुपैयाँ मूल्य बराबरको उन्नत जातको एउटा बोका समेत प्रदान गरिएको छ। प्रजनन सुधारमार्फत बाख्राको गुणस्तर वृद्धि गर्ने लक्ष्य राखिएको यो पहलले भविष्यमा उत्पादन वृद्धि र आम्दानी विस्तारको बाटो खोल्ने अपेक्षा गरिएको छ।
‘सानोबाट ठूलो’तर्फको यात्रा
ग्रामिण महिलाहरूको जीविकोपार्जन र आर्थिक उत्थान कार्यक्रमअन्तर्गत गठन गरिएको यस समूहको उद्देश्य स्पष्ट छ—महिलालाई कृषि र पशुपालनमा सक्रिय सहभागी बनाउँदै व्यवसायिक उत्पादनतर्फ अग्रसर गराउनु।
नगरपालिकाले “बाख्राका साना व्यवसायिक उत्पादन केन्द्र” स्थापना गर्ने दीर्घकालीन योजना अघि सारेको छ। यसले बर्दिवासलाई क्रमशः मासु उत्पादनमा आत्मनिर्भर बनाउने मात्र होइन, सम्भावित रूपमा बाह्य बजारसम्म विस्तार गर्ने आधार तयार पार्ने देखिन्छ।
नेतृत्वको दृष्टि
कार्यक्रमलाई सम्बोधन गर्दै नगर प्रमुख प्रह्लाद कुमार क्षेत्री ले स्थानीय सरकारको मूल लक्ष्य नै नागरिकलाई आत्मनिर्भर बनाउनु रहेको बताए।
उनले स्पष्ट शब्दमा भने—बर्दिवासलाई मासुमा आत्मनिर्भर बनाउने दीर्घकालीन योजना सफल बनाउन कृषकलाई प्रविधि, स्रोत र सीपले सशक्त बनाउनुपर्ने आवश्यकता छ।
त्यस्तै, वडा नं. १ का अध्यक्ष भोला खड्का ले महिलाको सक्रिय सहभागिताले उत्पादन वृद्धि मात्र होइन, सामाजिक सशक्तीकरणमा समेत योगदान पुर्याउने उल्लेख गरे।
फैलिँदो प्रभाव
बर्दिवास नगरपालिकाका अनुसार हाल नगरका १४ वटै वडामा २८ वटा महिला कृषक समूहमार्फत पशुपालन, तरकारी खेतीलगायत आयआर्जनका विभिन्न कार्यक्रम सञ्चालन भइरहेका छन्।
यी कार्यक्रमहरूले स्थानीय स्तरमै रोजगारी सिर्जना गर्नुका साथै ग्रामीण अर्थतन्त्रलाई चलायमान बनाइरहेका छन्। अझ महत्वपूर्ण कुरा, घरभित्र सीमित मानिएका महिलाहरू अब उत्पादन र बजारसँग जोडिँदै व्यवसायिक कृषकको रूपमा स्थापित हुन थालेका छन्।
आशा र आत्मनिर्भरता
सनिगाछीको यो कार्यक्रमले देखाएको सन्देश स्पष्ट छ—सही योजना, लगानी र सहयोग भएमा ग्रामीण महिलाहरू आर्थिक रूपान्तरणका मुख्य पात्र बन्न सक्छन्।
बाख्रा वितरणसँगै सुरु भएको यो यात्रा यदि प्राविधिक सहयोग, बजार व्यवस्थापन र निरन्तर अनुगमनसँग जोडियो भने बर्दिवास निकट भविष्यमा मासु उत्पादनमा आत्मनिर्भर मात्र होइन, प्रतिस्पर्धी बजारमा उभिने सम्भावना पनि उत्तिकै बलियो देखिन्छ।
अहिलेका लागि, यी बाख्राहरू केवल पशु होइनन्—यी त महिलाको हातमा परेको आत्मनिर्भर भविष्यका बीउ हुन्।
