निकेश खनाल
बर्दिवास

महोत्तरीको बर्दिबास नगरपालिका–१४ मा एउटा संवेदनशील, शिक्षाप्रेमी र समाजसेवामा समर्पित नाम आज पनि उतिकै श्रद्धाका साथ सम्झना गरिन्छ—स्वर्गीय राम किसुन महतो। समाजका सरल, कर्मनिष्ठ र दूरदर्शी नेतृत्वका रूपमा परिचित भईरहदा उनी केवल परिवारका आधार मात्रै थिए नन, बरु समुदायका असल अभिभावक, परोपकारी तथा उज्यालोको बाटो देखाउने समाजका सच्चा पहरेदार सिपाही पनि थिए। २०५८ सालमा माओबा दी जनयुद्धको उत्कर्सको समयमा समे त बर्दिवासबाट बैकहरु बिस्थापित हुदा  उनले बर्दिवासबासीको पैसा घरमै  राखेर रकम सुरक्ष्ति फिर्ता गरी त्यसको ब्याज समेत उनले तिरेको स्थानियहरु बताउछन । बर्दिवास उद्योग बाण्ज्यि संघका पहिलो  अध्यक्ष समे त रहेका मास्टर सहेब को बर्दिवासमा एकिकृत सेवा केन्द्र स्थापनाग री नागरिकता लगायत सरकारी कामकाज घरदैलौमै पुर्रयाउन उनको निर्णायक भुमिका थियो बर्दिवासको एक दर्जन भन्दा बढी संघ संस्थामा अबद्ध आज, उनको १४औँ स्मृति दिवस विशेष अर्थपूर्ण बन्यो—उनकै सपनाअनुसार शैक्षिक सामग्री लिएर घर फर्किएका बालबालिकाका मुस्कानमा राम किसुन महतो  मास्टर साहेब को सपना झल्किरहेको देखिन्थ्यो

राम किसुन महतो : एक सामान्य मान्छे, असाधारण सोच

राम किसुन महतो बर्दिबास–१४ का मात्र प्रतिनिधि होइनन्, उनी स्थानीय समाजको दिशानिर्देशक पात्र थिए। व्यावसायिक रूपमा सफल, सामाजिक रूपमा जिम्मेवार र मानवीय दृष्टिले संवेदनशील।
समाजमा शिक्षा, सचेतना र समान अवसरका पक्षधर उनी भन्थे—
“बच्चाहरु पढे–लेखे भने मात्र गाउँले बदलिन्छ, समुदायले उचाइ पाउँछ उनि सधै भन्दथे ।

उनको यही विचार आज पनि बर्दिबासका व्यक्तिहरूले स्मरण गर्छन्।

शैक्षिक सामग्री वितरण : स्मृतिदिवसमा अर्थपूर्ण योगदान

उनको १४औँ स्मृतिदिवसका अवसरमा बर्दिबास–१४ अन्तर्गत रहेको राष्ट्रिय प्राथमिक आधारभूत विद्यालयका विद्यार्थी लाई उनकी धर्म पत्नी कुशमा कुमारी कोईरीनी छोरा बर्दिवास नगरपालिकाका नगर प्रबक्ता बिजय कुमार महतो ले शैक्षिक सामग्री वितरण गरेका छन कार्यक्रम केवल वितरणको औपचारिकता मात्र रहेन,
यो थियो मास्टर सहेबको सामाजिक बिकास अभियानको को दाश्रो पुस्ता सम्मको निरन्तरता र समर्पणको अभ्यास मानवियताको पुनःजीवन, र महतोले देखाएको उज्यालो यात्राप्रतिको सम्मान।

विद्यार्थीहरूका हातमा पुगेका कापी, कलम, ब्याग र अध्ययन सामग्रीले उनीहरूको अनुहारमा देखिएको खुशी नै राम किसुन महतोको अभिलाषाको साँचो प्रतिबिम्ब थियो।

विद्यालयका शिक्षक, स्थानीय प्रतिनिधि, सामाजिक अभियन्ता र महतो परिवारका सदस्यहरूको उपस्थिति कार्यक्रम ले त्याहाँ उपस्थित सबैलाई अझै भावुक बनायो।

उनका सपनाहरू : गाउँले उज्यालो, बालबालिकालाई शिक्षा

महतोको जीवनभरको सपना थियो—
✔ गाउँका प्रत्येक बिपन्न बालबालिकाले पढ्न–लेख्न पाओस्
✔ आर्थिक अभावले कोही पनि विद्यालयबाट बञ्चित नहोस्
✔ सामुदायिक विद्यालयहरू बलिया बनून
✔ सामाजिक सद्भाव, सहयोग र आपसी समझदारी बढोस्

उनले आफ्नो व्यवसाय र समयको ठूलो हिस्सा सामाजिक कार्यमा लगाउँदै आएका थिए।
कसैको घरमा समस्या परे उनी सबैभन्दा अगाडि पुग्थे।
विद्यालयमा समस्या आयो भने समाधान खोज्नु उनको दैनिकी थियो। उनिकेबल उनको जिबनकालमा शिक्षकमात्रै भएनन सामाजिक कार्यमा बिभिन्न किसिमले सेवागर्ने समाजका उत्कृष्ट अगुवाको रुपपमा समेत परिचित बनिरहे

उनका लागि ‘समाजसेवा’ कुनै भाषण वा इमेज बनाउने सामाजिक सञ्जालमा पोस्टगर्ने साधन थिएन,
त्यो त उनको जीवनशैली थियो।

स्वर्गीय राम किसुन महतोले गाउँमा गरेको योगदान आज पनि अनुभव गर्न सकिन्छ—

स्मृति–कार्यक्रम : एक प्रेरक संदेश

उनी भौतिक रूपमा हामीसँग नरहे पनि
उनको विचार, योगदान र मूल्य शिक्षा
प्रत्येक वर्ष स्मृति दिवसमा नविकृत भईर होस भ्न्ने उनिसंग नजिक रहेका एक स्थानिय पत्रकार निकेश खनालको भनाई रहेको छ उनि भन्छन राम किसुन अंकल समाजसेबी मात्रै हुनुहुन्थिएन वहाँ सञ्चार प्रेमी तथा सञ्चार सञ्चालक पनि हुनुहुन्थ्यो । बर्दिवासको बिकास तथा बदलिदो राजनितीक परीबेशलाई बुझेर बर्दिवासमा कुनै राजनितीक रंग नभई यहँका समाजलाई बिशुद्ध सुसुचित गर्न वहाले रेडियो बर्दिवासको स्थापना गर्नुभयो जस अनुसार वहाको नेतृत्वमा मैले कामगर्ने अवसर पाए । वहाँका आदर्श जिबनबाट हामिले समाज उन्यनका कुराहरु सिकेर जिबनमा लागुगर्न धेरे बाँकी रहेका छन।

मास्टर सहेबकोस्मृतिमा आज वितरित गरिएका सामग्रीहरूले
बालबालिकालाई मात्रै राहत दिएन,
पूरै समाजलाई एउटा सन्देश दियो—
“मानिस मर्छ, उसका सद्कर्म जीवित रहन्छ।”

महतो परिवारले निरन्तरता दिइरहेको यो सामाजिक अभियान
गाउँको भविष्य उज्यालो बनाउन ठूलो प्रेरणा बनिरहेको देखिन्छ।

स्व. राम किसुन महतोको १४औँ स्मृतिदिवस,
एक व्यक्तिको सम्झनामा आयोजित कार्यक्रम मात्र होइन,
एक दर्शनको उत्सव पनि थियो—
समाजलाई शिक्षित, सचेत र सक्षम बनाउने सपना समेत हो।आजका बालबालिकाको उज्यालो आँखामा
उनको जीवन–दर्शन झल्किन्छ।जाति, वर्ग, भाषा, धर्मभन्दा माथि उठेरसमाजका लागि समर्पित एक व्यक्ति मास्टर सहेबको योगदान
आज पनि उदाहरण र प्रेरणा बनेर उभिएको छ।यही सन्देशसहित—
उनको योगदान अमर रहोस्,
उनका सपनाहरू पूरा होओस्।