आज्ञा खबर

सर्लाही

सर्लाहीको नवलपुरमा रहेको सर्पदंश उपचार केन्द्रमा आवश्यक दक्ष जनशक्ति नहुँदा आइसियु (ICU) र भेन्टिलेटर जडान गरिएको छ वर्ष बितिसक्दा पनि प्रयोगमा आउन सकेको छैन।

उपचार केन्द्रका अध्यक्ष उद्धवप्रसाद पौडेलका अनुसार, आइसियु र भेन्टिलेटर सञ्चालन गर्न सक्ने योग्य चिकित्सक पाउन नसकिँदा लाखौंको लगानीमा खरिद गरिएका उपकरण प्रयोगविहीन बनेका छन्। “हामीले चिकित्सकको माग गर्दै आवेदन समेत खुलायौँ, परीक्षा लिएर छनोट पनि गर्यौँ,” पौडेलले बताए, “तर उत्तीर्ण चिकित्सक नै काम गर्न आएका छैनन्।”

चिकित्सक डराउँछन्, केन्द्रसँग तलब दिन सक्ने क्षमता छैन

केन्द्रमा कार्यरत केही स्वास्थ्यकर्मीलाई धरान लगेर आइसियु–भेन्टिलेटर सम्बन्धी तालिम दिइएको भए पनि, उनीहरूले अझै उपकरण सञ्चालन गर्न डराइरहेका छन्। पौडेलका अनुसार, २०७६ सालमा उपचारमा ढिलाइ भएको भन्दै आक्रोशित भीडले उपकरण तोडफोड र चिकित्सकमाथि आक्रमण गरेपछि डाक्टरहरू अझै त्रसित छन्।

“यहाँ गम्भीर बिरामीको उपचारका क्रममा कुनै समस्या भए चिकित्सकले आक्रमणको डर खेप्नुपर्छ,” उनले भने, “त्यस्तो जोखिम मोलेर आउने एमडी डाक्टर हामीसँग तलबका लागि दुई लाखसम्म माग गर्छन्, जुन हामी दिन सक्दैनौँ।”

उपचारका लागि उपकरण भए पनि जनशक्ति छैन

सर्पदंश उपचार केन्द्रमा हाल एक जना एमबिबिएस चिकित्सकसहित आठ जना स्वास्थ्यकर्मी कार्यरत छन्। तिनको मासिक तलब १ लाख ७३ हजार रुपैयाँ पुग्ने गरेको छ। सेनाले भने आफ्नै खर्चमा दुई कर्मचारी २४ सै घण्टा खटाइरहेको छ।

उपचार केन्द्रका इन्चार्ज हेल्थ असिस्टेन्ट जगर्नाथ यादवका अनुसार, सामान्य अवस्थामा ल्याइएका सर्पदंशका बिरामीलाई एन्टिस्नेक भेनम दिई उपचार भइरहेको छ। तर, जटिल अवस्थाका बिरामीलाई वीरगञ्ज वा जनकपुर रेफर गर्नु परिरहेको छ। “गम्भीर अवस्थाका बिरामीलाई तुरुन्त आइसियुमा राखेर उपचार गर्नु जरुरी हुन्छ,” उनले भने, “तर हामीसँग त्यो सुविधा हुँदाहुँदै पनि प्रयोग गर्न सक्दैनौँ।”

स्थानीय सरकारको प्रयास पनि निष्फल

लालबन्दी नगरपालिकाका प्रमुख वासुदेव अधिकारीले नगर अस्पतालका चिकित्सकहरूलाई खटाएर आइसियु र भेन्टिलेटर सञ्चालन गराउने प्रयास गरे पनि, अस्पतालमा नै दक्ष जनशक्ति अभाव रहेको बताए। “नगर अस्पतालका कुनै पनि चिकित्सक आइसियु र भेन्टिलेटर चलाउन सक्ने अवस्थामा छैनन्,” उनले स्पष्ट पारे।

राहतको खाँचो

सर्पदंश उपचार केन्द्रले एन्टिस्नेक भेनम सरकारबाट निःशुल्क पाउँछ, तर अन्य औषधि तथा रसायन केन्द्रले आफ्नै खर्चमा खरीद गरिरहेको छ। बिरामीबाट उपचार शुल्कस्वरूप २५ सय रुपैयाँ लिने गरिन्छ भने संस्थाका आजीवन सदस्यलाई ५ सय रुपैयाँ मात्रै लिइन्छ। हाल सर्पदंश उपचार केन्द्रलाई सञ्चालनकालागी केही स्थानीय निकायले नियमित बजेट उपलब्ध गराउँदै आएका छन्।

निष्कर्ष

गर्मी बढेसँगै उपचार केन्द्रमा सर्पदंशका बिरामीको संख्या बढ्न थालेको छ, तर उपचार केन्द्रको सबैभन्दा महत्वपूर्ण उपकरणहरू बन्द कोठामा थन्क्याइएका छन्। दक्ष जनशक्ति अभाव र डाक्टरहरूमा सुरक्षाको त्रास अनि आर्थिक सीमितता — यी सबै कारणले केन्द्रको सेवा पूर्ण रूपमा सञ्चालनमा आउन सकेको छैन।